این چیست؟
اولتراسوندِ درمانی (Therapeutic Ultrasound) از امواجِ صوتی با فرکانسِ بسیار بالا — بالاتر از شنواییِ انسان — استفاده میکند. یک سرِ فلزیِ گِرد (پروب) را با یک ژلِ رابط روی پوست میگذارند و بهآرامی حرکت میدهند. این با اولتراسوندِ عکسبرداری (سونوگرافی) فرق دارد؛ اینجا هدف درمان است نه تصویربرداری.
چطور کمک میکند؟ (مکانیزم)
امواجِ صوتی وقتی واردِ بافت میشوند، مثلِ یک ماساژِ عمقیِ نامرئی عمل میکنند:
- اثرِ حرارتی: لرزشِ ریزِ مولکولها بافت را کمی گرم میکند؛ این گرمای عمقی گردشِ خون را زیاد میکند، عضله را شل میکند و به کاهشِ خشکیِ مفصل کمک میکند.
- اثرِ غیرحرارتی (مکانیکی): لرزشِ امواج باعثِ جابهجاییِ ریزِ مایعاتِ بافتی و حرکتِ مایعِ لنفاوی میشود، که به کاهشِ تورم و تسریعِ ترمیم کمک میکند.
خلاصهی ساده: اولتراسوند اسپاسم و گرفتگیِ عضله را باز میکند و گردشِ خون را سریعتر میکند.
حین درمان چه حسی دارید؟
معمولاً حسِ خاصی ندارید یا فقط یک گرمای ملایم زیرِ سرِ دستگاه حس میکنید. ژل کمی خنک است. اگر جایی داغ یا دردناک شد، باید به فیزیوتراپیست بگویید چون یعنی دستگاه روی یک نقطه زیاد مانده.
معمولاً برای چه بهکار میرود؟
- گرفتگی و اسپاسمِ عضلانی
- دردها و التهابهای تاندون و رباط (تاندونیت)
- خشکیِ مفصل و بهبودِ دامنهی حرکت
- تسریعِ ترمیمِ بافتِ نرم و کاهشِ تورم
مدتِ هر جلسه و تعدادِ جلسات
هر «قسمت» از اولتراسوند در یک جلسه معمولاً چند دقیقه (اغلب حدودِ ۵ تا ۱۰ دقیقه روی هر ناحیه) است و اغلب بخشی از یک جلسهی کاملِ فیزیوتراپی است. تعدادِ جلسات را ماهیتِ مشکل تعیین میکند (یک دورهی رایجِ فیزیوتراپی اغلب ۸ تا ۱۲ جلسه است — به بخشِ اطلاعاتِ عملیاتی در انتهای سند نگاه کنید).
عوارض و موارد منع
اولتراسوند در دستِ فردِ ماهر بسیار ایمن است. سرِ دستگاه باید مدام در حرکت باشد تا نقطهای بیشازحد گرم نشود. موارد منعِ رایج:
- روی شکم و کمرِ خانمِ باردار
- روی ناحیهی تومور/سرطانِ فعال
- روی صفحههای رشدِ استخوانِ کودکان
- روی ضربانسازِ قلب و ایمپلنتهای الکترونیکی
- روی چشم، بیضهها و نواحی با گردشِ خونِ ضعیف یا لختگی
- روی زخمِ عفونی