این چیست؟
شاکویو تراپی (Extracorporeal Shock Wave Therapy - ESWT) یعنی فرستادنِ امواجِ فشاریِ پرانرژی به داخلِ بافت، از بیرونِ بدن. یک سرِ دستگاه روی پوست گذاشته میشود و ضربههای صوتی/فشاریِ پشتسرِهم میفرستد. دو نوعِ اصلی دارد:
- شاکویوِ فوکوس/متمرکز (Focused): انرژی را در یک نقطهی عمقیِ مشخص متمرکز میکند؛ مناسبِ مشکلاتِ عمیق.
- شاکویوِ رادیال/پخششونده (Radial): انرژی را روی سطحِ وسیعتر و کمعمقتر پخش میکند؛ مناسبِ مشکلاتِ سطحیتر مثلِ نقاطِ ماشهای و گرفتگیِ عضله.
در نوعِ رادیال، هوای فشرده یک گلولهی کوچک را داخلِ لوله شلیک میکند که به یک سرِ فلزیِ روی پوست میخورد و موجِ فشاری تولید میکند.
چطور کمک میکند؟ (مکانیزم)
مکانیزمِ اصلی مکانوترنسداکشن (Mechanotransduction) است: یعنی سلولها این «تحریکِ مکانیکی/فشاری» را میگیرند و آن را به «پیامِ شیمیاییِ ترمیم» تبدیل میکنند. نتیجهها:
- تحریکِ رشدِ عروقِ خونیِ تازه (نئوواسکولاریزاسیون) → خونرسانیِ بهتر به بافتِ آسیبدیده
- تنظیمِ التهاب و راهاندازیِ فرایندِ ترمیمِ سلولی
- شکستنِ رسوباتِ کلسیمی در بعضی تاندونها
نکتهی جالبِ فنی: لیزر عواملِ التهابی و مادهی درد (مثلِ مادهی P) را کم میکند، اما شاکویو برعکس آنها را موقتاً بالا میبرد تا بدن را به یک دورِ تازهی ترمیم وادار کند.
حین درمان چه حسی دارید؟
شاکویو معمولاً محسوس و گاهی کمی دردناک است — ضربههای پشتسرِهم روی نقطهی حساس. شدت قابلِ تنظیم است و باید در حدِ قابلِتحمل بماند.
معمولاً برای چه بهکار میرود؟
- تاندینوپاتیها (التهابِ مزمنِ تاندونها)
- تاندونیتِ کلسیفیهی شانه (رسوبِ کلسیم در تاندون)
- خارِ پاشنه و التهابِ کفِ پا (فاشیای پلانتار)
- نقاطِ ماشهای و گرفتگیِ عضلانی
- در یک مطالعه روی ۴۲ بیمار با تاندونیتِ کلسیفیهی شانه، گروهِ شاکویو در هفتههای ۶ و ۱۲ در درد، عملکرد و کیفیتِ زندگی بهتر از درمانِ معمولیِ فیزیوتراپی بود.
مدتِ هر جلسه و تعدادِ جلسات
- برای بافتِ نرم، هر جلسه معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه.
- تعدادِ جلسات به مشکل و پاسخِ بدن بستگی دارد و جلسات معمولاً با فاصله (اغلب هفتهای یک بار) انجام میشوند. مهم: تا وقتی عوارضِ جلسهی قبل (مثلِ کبودی) فروکش نکرده، جلسهی بعد نباید انجام شود.
عوارضِ احتمالی
معمولاً ۱ تا ۲ روز بعد ظاهر میشوند و شاملِ قرمزی، تورم، درد، کبودی (هماتوم)، لکههای قرمز، و در کسانی که اخیراً کورتون استفاده کردهاند احتمالِ آسیبِ پوستی. این عوارض معمولاً طیِ ۵ تا ۱۰ روز برطرف میشوند.
موارد منع
- تومورِ بدخیم در ناحیهی تابشِ موج (نه صرفِ داشتنِ سرطان)
- جنین در ناحیهی تابش (روی شکمِ باردار)
- ضربانسازِ قلب/دفیبریلاتور در ناحیهی تابش
- مصرفِ داروهای رقیقکنندهی خون یا اختلالاتِ خونریزیدهنده — چون موجِ پرشدت میتواند خونریزی ایجاد کند.
- برای شاکویوِ فوکوسِ پرانرژی موارد منعِ بیشتری هم اضافه میشود.