این چیست؟
LLLT مخففِ «لیزردرمانیِ سطحپایین/کمتوان» (Low-Level Laser Therapy) است و به آن لیزرِ سرد (Cold Laser) هم میگویند، چون گرمای محسوسی تولید نمیکند. واژهی لیزر (LASER) خودش مخففِ «تقویتِ نور با گسیلِ تحریکشدهی تابش» است. لیزردرمانی از دههی ۱۹۷۰ در پزشکی استفاده میشود.
مشخصاتِ فنی (به زبانِ ساده)
- توان: لیزرهای کمتوان توانِ کمی دارند — معمولاً کمتر از ۵۰۰ میلیوات (mW). در طبقهبندیِ ایمنیِ لیزر، اینها در ردههای Class II، Class IIIR و Class IIIB قرار میگیرند (بهترتیب زیرِ ۱ میلیوات، ۱ تا ۵ میلیوات، و ۵ تا ۵۰۰ میلیوات). برای درک بهتر: یک میلیوات یعنی یکهزارمِ وات؛ پس اینها توانِ بسیار کمی دارند.
- طولِ موج: نورِ بهکاررفته معمولاً در بازهی ۶۰۰ تا ۱۱۰۰ نانومتر (nm) است — یعنی نورِ قرمز تا مادونِقرمزِ نزدیک که چشمِ ما بخشی از آن را نمیبیند. طولِ موجِ حدودِ ۸۳۰ نانومتر برای رسیدن به بافتهای عمیقتر رایج است.
- عمقِ نفوذ: اینجا منابع کمی اختلاف دارند و صادقانه میگوییم: بعضی صفحاتِ تبلیغاتی عمقِ خیلی کم (نیم سانتیمتر) یا خیلی زیاد ادعا میکنند، ولی مطالعاتِ علمیِ معتبر عمقِ مؤثرِ حدودِ ۲ تا ۳ سانتیمتر را برای LLLT (بهویژه با طولِ موجِ ۸۳۰ نانومتر) گزارش میکنند و در بعضی شرایط تا چند سانتیمتر. پس ادعای «فقط نیم سانتیمتر» درست نیست؛ عمقِ واقعی به طولِ موج، توان و نوعِ بافت بستگی دارد.
چطور کمک میکند؟ (مکانیزم)
نورِ لیزر توسطِ سلولها جذب میشود و مثلِ یک «سوختِ نوری» فعالیتِ سلولی را بالا میبرد. اثراتش:
- افزایشِ ترشحِ اندورفین و انکفالین (مسکنهای طبیعی) → کاهشِ درد
- بهبودِ گردشِ خون و رساندنِ اکسیژنِ بیشتر
- تسریعِ ترمیمِ بافت و رشدِ سلولی
- کاهشِ التهاب و ورم
- کاهشِ ایجادِ بافتِ اسکار (جوشگاه)
نکتهی مهمِ فنی: لیزرِ کمتوان گرما تولید نمیکند (به همین دلیل «سرد» نامیده میشود) و اثرش شیمیایی/سلولی است، نه حرارتی.
معمولاً برای چه بهکار میرود؟
رادیکولوپاتی (دردِ ریشهی عصب)، زخمهای دیابتی، تاندونیت، آرتریت و روماتیسم، دردِ بعد از جراحی، سندرمِ تونلِ کارپال، آسیبهای ورزشی، نوروپاتیِ محیطی، سندرمِ دردِ میوفاشیال.
موارد منع
- مطلق: تاباندنِ مستقیم به چشم (خطرِ آسیبِ دائمیِ شبکیه)؛ روی تومور/سرطانِ فعال (بدونِ تأییدِ انکولوژیست)؛ حساسیتِ نوریِ پوست (Photosensitivity).
- بارداری: روی شکم، کمر و لگنِ خانمِ باردار استفاده نمیشود؛ استفاده روی نواحیِ دور از شکم و رحم بیخطر تلقی میشود.
- روی غدهی تیروئید استفاده نمیشود.
- نکتهی جالب: برخلافِ خیلی از دستگاههای الکتریکی، ضربانسازِ قلب (پیسمیکر) برای لیزرِ کمتوان موردِ منع محسوب نمیشود، چون لیزر جریانِ الکتریکی به بدن نمیفرستد.
- همهی افرادِ حاضر در اتاق باید عینکِ محافظِ لیزر بزنند.